Niepokorny poeta (po latach)

N

Jednym z głównych atrakcji tegorocznego Bautzen Forum, cyklicznego spotkania naukowców, dziennikarzy, przedstawicieli dawnej opozycji w NRD i osób prześladowanych, był koncert barda, opozycjonisty, Wolfa Biermanna w więzieniu STASI w Bautzen. Zebrały się tłumy, Biermann z gitarą wydzierał strunom kolejne akordy. Przed koncertem artysta udzielił wywiadu dziennikarzowi MDR-Figaro, Stefanowi Nölkemu. Zapis tego wywiadu dostępny jest już w internecie.

Z pewnością koncert W. Biermanna, który odbył się niedawno w ramach Bautzen Forum, był dla słuchaczy wielkim przeżyciem. Jego miejsce, dawne więzienie STASI, było niezwykłą scenerią. Bard wybrał starannie repertuar. Dla mnie najważniejszą piosenką tego wieczoru była „Ballada o STASI”. Poniżej jej pierwsze zwrotki w tłumaczeniu prof. Marka Zybury:

Po ludzku to mi szkoda

takiego ze Stasi charta,

co nie bacząc, że śnieg i woda,

(„Moja Partia tego warta!”)

z mikrofonem węszy, śledzi,

kto u mnie i co we mnie siedzi.

Moje pieśni, te co nie w gazecie,

jęki ciche, kiedy’m na klozecie –

z Bezpieczeństwa cisi bracia:

znacie wszystkie moje męki,

nawet te, zrodzone w gaciach.

Jedynie wy poświadczycie kiedyś to,

że wysiłków moich wszelkich gros,

czy to w noc, czy też na jawie,

naszej wielkiej służy sprawie.

Słów, których nie pamiętałby już nikt w ogóle,

przechowają dzięki wam magnetofonów szpule!

A wy sami? wiem to przecie, bo to fakt:

w łóżkach zasypiacie pod songów moich takt.

 – Wdzięczny jestem za to wam:

bo Stasi to mój Ecker

bo Stasi to mój Ecker

bo Stasi to mój Eckermann [Johann Peter Eckermann był niemieckim poetą, przyjacielem i powiernikiem Goethego. Uważany jest za jego sekretarza – przyp. Krzysztof Ruchniewicz].

(Żródło: Wolf Biermann »Alle Lieder«, s. 204 i n., Köln: Kiepenheuer & Witsch, 1991.)

Koncert poprzedzała długa rozmowa z Biermannem, którą poprowadził znany dziennikarz stacji MDR specjalizujący się w tematyce historycznej, Stefan Nölke. Wywiad ten dostępny jest już na stronie redakcji. Pieśniarz miał świetny kontakt ze swym rozmówcą i słuchaczami, chętnie odpowiadał na pytania. Miałem wrażenie, że niektóre tematy szczególnie go interesują. Sprawy bieżącej polityki przeplatały się z wątkami biograficznymi. Biermann należy niewątpliwie do wyrazistych postaci. Mówi bardzo jasnym i dosadnym językiem. Jednoznacznie potępił działania Rosji na Ukrainie, „Putina“ określił mianem „nowoczesnego dyktatora“. Z rozmowy dowiemy się też sporo o biografii, inspiracjach i dylematach barda. Biermann przypomniał okoliczności pozbawienia go obywatelstwa przez władze NRD w 1976 r. Wprawdzie przytoczone przez niego anegdoty o reakcjach pisarzy NRD na ten fakt rozśmieszyły salę, były jednak przede wszystkim przykładem bardzo różnych postaw intelektualistów w państwie totalitarnym. Dla samego zainteresowanego było jednak rzeczą jasną, że decyzja władz NRD oznaczała początek końca reżymu. Po raz pierwszy od 1953, powstania ludowego w NRD, doszło bowiem do  protestów, wkrótce powoli zaczął się rodzić ruch opozycyjny. 

Foto: Autor w rozmowie z W. Biermannem. Źródło: Lothar Pötzsch.

Wiele lat później, w okresie przełomu w NRD i demonstracji na ulicach w 1989 r. Biermann wrócił do NRD i aktywnie włączył się w proces przemian. Był witany entuzjastycznie. Dnia 1 grudnia 1989 r. dał historyczny koncert w hali w Lipsku (Messehalle 2) przy kilku stopniach mrozu dla … 8 tys. słuchaczy.„Zachęta“Nie przeszkadzało im to. Zaśpiewał wtedy pieśń Zob. Wywiad z W. Biermannem. . Miała charakter wręcz programowy dla uczestników pokojowej rewolucji:

„Nie daj się zastraszyć,

W tym strasznym czasie,

To właśnie chcą osiągnąć,

Że złożymy broń,

Jeszcze przed wielką rozprawą.

Jeszcze przed wielka rozprawą“.

Zob. Wywiad z W. Biermannem.

O autorze

Krzysztof Ruchniewicz

Niemcoznawca, historyk, fotografik, bloger, fan nowoczesnych technologii, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego i szef Centrum Willy'ego Brandta U. Wr. we Wrocławiu.

Wstaw komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Krzysztof Ruchniewicz

Niemcoznawca, historyk, fotografik, bloger, fan nowoczesnych technologii, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego i szef Centrum Willy'ego Brandta U. Wr. we Wrocławiu.

Newsletter „blogihistoria”

Zamawiając bezpłatny newsletter, akceptuje Pan/Pani zasady opisane w Polityce prywatności. Wypisanie się z prenumeraty newslettera jest możliwe w każdej chwili.

Najnowsze publikacje

Więcej o mnie

Kontakt