Informacja dotarła do mnie dopiero teraz. Przeglądając zgromadzone materiały do pracy nad historią gminy Jelcz-Laskowice w XX wieku, natrafiłem ponownie na nazwisko Shlomo Graber. Był on autorem wojennych wspomnień, które kilka lat temu publikowałem we fragmentach. Shlomo Graber zmarł w Bazylei pod koniec sierpnia 2025 roku w wieku 99 lat. Był jednym z ostatnich – a być może już ostatnim – więźniem byłego niemieckiego obozu pracy AL Fünfteichen. Warto przypomnieć jego losy.
(więcej…)
Czy pytanie kto może „uprawiać historię” ma jakiś sens? Wszak w dobie cyfrowej komunikacji każdy może wszystko, a efekty owego “wszystko” mierzy się głównie lajkami. Może jednak warto chwilę poświęcić temu, jak wiedza historyczna, będąca rezultatem wieloletniej pracy badawczej, ma konkurować z narracjami tworzonymi dla algorytmu, zasięgów i emocjonalnej mobilizacji odbiorców, uzależnianych kolejnymi dawkami “poruszających” treści.
(więcej…)
W debacie o tzw. poniemieckim dziedzictwie często mówi się o własności, symbolice, sporach pamięci czy politycznych kontekstach. Znacznie rzadziej natomiast zwraca się uwagę na coś bardziej elementarnego: że to dziedzictwo wciąż fizycznie istnieje wokół nas i jest częścią naszej codzienności. Można je po prostu zobaczyć, sfotografować, spróbować odczytać w historycznym kontekście. Właśnie na tym poziomie – materialnej obecności przeszłości w przestrzeni – działają projekty, o których mowa poniżej. Nie prowadzą one sporów ideologicznych, nie rozstrzygają, „do kogo należy” dana historia, lecz proponują coś prostszego, a zarazem bardziej angażującego: zwrócenie uwagi na ślady przeszłości wpisane w miasto i region.
W pierwszym wpisie tej serii podjąłem szczegółową analizę wytycznych American Historical Association dotyczących wykorzystania AI w edukacji historycznej, opublikowanych pod koniec lipca 2025 roku. Dokument ten wywołał ożywioną debatę, szczególnie w mediach społecznościowych. Zgodnie z przewidywaniami, opinie szybko spolaryzowały się: od entuzjastycznego poparcia po zdecydowaną, momentami ostrą krytykę. Zanim jednak przejdę do omówienia głównych wątków tej dyskusji, warto oddać głos samym autorom wytycznych. Taką możliwość daje webinar zorganizowany przez AHA na początku sierpnia tego roku, udostępniony na kanale YouTube stowarzyszenia1. Nie jest to zwykła prezentacja czy promocyjne omówienie raportu, lecz rzeczowa rozmowa praktyków – od nauczycielki szkoły średniej po profesorów uniwersyteckich. To właśnie ta różnorodność doświadczeń i perspektyw czyni webinar materiałem szczególnie wartościowym2. (więcej…)
Za kilka dni będziemy obchodzić 81. rocznicę ewakuacji i wyzwolenia AL Fünfteichen (obecnie Miłoszyce na Dolnym Śląsku), największej filii KZ Gross-Rosen. Dzisiaj Stowarzyszenie Lokalna Grupa Zwiadowców Historii, które od lat zajmuje się dziejami obozu, zaprosiło na pierwszy “spacer pamięci”. Przyszło sporo osób. Złożyliśmy wiązankę kwiatów, zapaliliśmy znicze pod instalacją upamiętniającą teren byłego obozu. Spacer był okazją do poznania dziejów tego miejsca, jego powojennych losów oraz współczesnych form podtrzymywania pamięci. Bez wątpienia była to ważna lekcja lokalnej historii.
professor of modern history, photographer - @blogifotografia, blogger - @blogihistoria and podcaster - @2hist1mikr. Personal opinion
