W hamburskim hotelu otrzymałem wodę mineralną „Bismarck”. Nie powiem — smakowała po podróży dobrze, choć podczas konsumpcji towarzyszyło mi trochę dziwne uczucie (ale – w końcu są też śledzie a la Bismarck). Napój zachęcił mnie do obejrzenia pomnika kanclerza II Rzeszy z bliska. Poprzednio nie miałem takiej możliwości — spojrzałem jedynie ku niemu z wieży kościoła św. Michała (Hauptkirche St. Michaelis), słynnego „Michela”. (więcej…)
W drodze do Wrocławia zatrzymałem się w Turyngii, by zobaczyć Pomnik Kyffhäuser (Kyffhäuserdenkmal). Znajduję się on w Parku Przyrody o tej samej nazwie, na wysokości 420 metrów nad poziomem morza, niedaleko Bad Frankenhausen — niewielkiego uzdrowiska w południowej części gór Kyffhäuser, przy granicy z Saksonią-Anhalt. Pomnik stoi w miejscu dawnego zamku cesarskiego Kyffhäuser. Droga na szczyt prowadzi stromymi zakrętami przez zalesione wzgórza, a sam monument wyrasta nad krajobrazem. To trzeci co do wielkości pomnik w Niemczech — wznosi się na 81 metrów, ustępując jedynie Pomnikowi Bitwy Narodów w Lipsku i Pomnikowi Cesarza Wilhelma w Porta Westfalica. Wszystkie trzy zaprojektował ten sam architekt, Bruno Schmitz. To nie jest pomnik jakich wiele — to monumentalna inscenizacja określonej interpretacji historii Niemiec.
W sąsiedztwie ruin kaplicy św. Sylwestra w Bochum znajdują się dwa nagrobki. Na jednym widnieje cytat z Listu do Koryntian: „Die Liebe höret nimmer auf” („Miłość nigdy nie ustaje”), na drugim proste: „Auf Wiedersehn” („Do zobaczenia”). Te dwie inskrypcje – jedna mówiąca o wieczności, druga o ponownym spotkaniu – dobrze oddają charakter tego miejsca. (więcej…)
Po przekroczeniu bramy prowadzącej do Villi Hügel trudno oprzeć się wrażeniu, że wchodzi się nie tylko do dawnej rezydencji przemysłowej dynastii Kruppów, lecz także do przestrzeni symbolicznej – miejsca, w którym przez dziesięciolecia koncentrowała się władza gospodarcza, polityczna i społeczna Niemiec. Monumentalna bryła willi, jej położenie na wzgórzach górujących nad Zagłębiem Ruhry i otaczający ją park tworzą scenerię, która sprzyja refleksji nad historią – także tą trudną i niejednoznaczną. (więcej…)
Inspiracją do tego eseju był artykuł Piotra Hellera opublikowany 20 marca 2026 roku w „Frankfurter Allgemeine Zeitung” pod tytułem „Denkt hier noch jemand selbst?” Heller stawia w nim pytanie o skutki delegowania myślenia na maszyny — w szkołach, na uczelniach i w życiu codziennym. Kilka zawartych tam obserwacji uznałem za dogodny punkt wyjścia do szerszych refleksji.
professor of modern history, photographer - @blogifotografia, blogger - @blogihistoria and podcaster - @2hist1mikr. Personal opinion
