Kropla krwi

Dla pewnego internauty ten obelisk we Wrocławiu miał był upamiętnieniem krwiodawców. W jakimś sensie miał rację. Jeśli traktować krew jako daninę, to pomnik ten rzeczywiście poświęcono tym, którzy oddali swą krew, z tą jednak różnicą, że nie uczynili tego z własnej woli i kosztowało ich to życie. Zamordowano ich w pobliskim więzieniu przy ul. Kleczkowskiej, w którym podczas II wojny światowej mieściło się więzienie karne okręgu OLG – Oberlandesgericht Breslau. Losy tych ludzi znamy jedynie fragmentarycznie, nadal czekają na kompleksowe opracowanie.

Czytaj dalej

Podręczniki a wojna

Nie ustają dyskusje o zmianie kierownictwa w Muzeum II wojny światowej. Nie miałem dotąd okazji pisać na ten temat. Czynili to natomiast wielokrotnie moi koledzy, wyrażając krytyczne opinie o działaniach ministra P. Glińskiego, które w pełni podzielam. Wczoraj wziąłem udział w ciekawej dyskusji na temat ukazania II wojny w podręcznikach szkolnych siedmiu krajów. Jej organizatorem było Kolegium Europy Wschodniej we Wrocławiu oraz warszawski Ośrodek „KARTA“. Dyskusję poprzedziło zwiedzanie wystawy, na której pokazano fragmenty tekstów i zdjęcia z tych podręczników. W pełni uwidoczniła ona zróżnicowanie podejść i perspektyw w przedstawieniu tego tematu. Ataki na Muzeum, które za cel postawiło sobie pokazanie całości problematyki wojennej oraz umieszczenie w niej polskiego doświadczenia, tym silniej sprawiają wrażenie jakiegoś totalnego oderwania nie tylko od stanu badań, potrzeb muzealnictwa w Polsce, zainteresowań odbiorców, ale po prostu od zdrowego rozsądku, nie mówiąc o elementarnej uczciwości i szacunku dla wszystkich zaangażowanych w gdański projekt. Już sam tryb powstawania opinii na temat projektu wystawy i ich zawartość, świadczą o pozamerytorycznych przesłankach akcji Ministerstwa. Pominę tu kwalifikacje autorów owych opinii, bo temat ten był już wielokrotnie podejmowany.

Czytaj dalej

Pomnik ofiar KL Gross Rosen (filia Fünfteichen) w Jelczu-Laskowicach

Ponad rok temu pisałem o filii obozu koncentracyjnego Gross Rosen w Miłoszycach. Jeszcze nie udało mi się przygotować propozycji ścieżki dydaktycznej. A może taka już istnieje? Dzisiaj jednak uzupełniłem symboliczną mapę pamięci tego obozu o pomnik, który od kilku lat stoi na terenie byłych zakładów F. Kruppa. Znajduje się nieco na uboczu, tuż obok kamiennego krzyża upamiętniającego NSZZ „Solidarność”.

Czytaj dalej

Nieprzekraczalne granice

W trakcie zbierania materiałów do szkicu biograficznego o Bronisławie Hubermanie, światowej sławy skrzypku i gorącym orędowniku Paneuropy, trafiłem na poświęconą mu książkę Piotra Szalszy. Znajduje się w niej list Hubermana z 1933 r., w którym muzyk wyraża swój sprzeciw wobec nazizmu i okazuje solidarność z dyskryminowanymi kolegami. Ogłasza też swój prywatny bojkot hitlerowskich Niemiec, rezygnując z koncertowania w tym kraju.

Czytaj dalej

Aleksander Lednicki (1866-1934)

Do pierwszego kręgu osób głośno mówiących o konieczności zjednoczenia Europy w okresie międzywojennym należał Polak, Aleksander Lednicki (1866-1934). Z zawodu był adwokatem, wybitnym działaczem społecznym i politycznym. W 1925 roku stanął w Polsce na czele ruchu Paneuropejskiego, pozostał mu wierny aż do tragicznej śmierci. Dzisiaj jest to postać prawie całkowicie zapomniana, mało kiedy łączy się ją z koncepcjami integracji Starego Kontynentu.

Czytaj dalej