Polhist adieu?

P

„Każdy początek jest trudny”. To powiedzenie jak najbardziej pasuje do tematu dzisiejszego wpisu. Otrzymałem właśnie wiadomość od administratora listy mailingowej poświęconej relacjom polsko-niemieckim „polhist“. Zapowiada jej zamknięcie. Jest to jedna z najstarszych, kto wie, czy nie najstarsza lista tego typu. Powstała w 1998 roku i z biegiem lat zgrodzadziła 440 wiernych czytelników. Powstała i trwała dzięki wysiłkowi jednego człowieka, niemieckiego historyka, dr. hab. Markusa Krzoski, badacza dziejów Polski i osoby zaangażowanej w dialog polsko-niemiecki na różnych polach.

Lista istnieje od 1998 r. – czytamy w jego liście – w mniej lub bardziej zbliżonej formie i stanowiła ciekawe forum do wymiany informacji. Od dłuższego czasu postęp techniczny i powiększanie zasobów informacji przekroczyły jej możliwości. Dlatego też należy szukać nowych dróg rozwoju“. Godząc się z tymi obiektywnymi czynnikami, nie należy jednak zapominać o znaczeniu „polhistu“ i roli, jaką odegrała w nawiązywaniu i zacieśnianiu kontaktów wśród specjalistów z Niemiec i Polski. Znika przecież ważny kanał informacji. Był tworzony przez lata i przetrwał, co warto podkreślić, wszystkie zakręty i zmiany we współczesnych stosunkach polsko-niemieckich, skupiając wierne grono czytelników.

Nie ulega wątpliwości, że relacje polsko-niemieckie, zwłaszcza w pierwszych latach po 1989 r. potrzebowały różnych form komunikacji. Oczywiście, istniały stare, jednak szukano także nowych rozwiązań, które mogłyby zachęcić coraz nowe osoby do zajmowania się sprawami polskimi. W Niemczech wśród zainteresowanych Polską i relacjami polsko-niemieckimi zaczął dojrzewać pomysł, by stworzyć i czasopismo, a – w drugiej połowie lat 90. XX wieku pod wrażeniem nowych możliwości technicznych – stronę internetową czy listę mailingową. Gdy piszę te słowa, uzmysławiam sobie i dystans czasowy, i ogromne przyspieszenie w zakresie techniki. Utworzenie czasopisma nie było takie proste, choć i początkowe trudności udało się pokonać. Pojawił się biuletyn „Inter Finitimos“, który później przekształcił się w rocznik pod tym samym tytułem (ukazuje się do dzisiaj). Utworzenie strony wymagało całkiem innych kompentacji. Historycy w tym czasie nie byli z pewnością wśród pionierów rewolucji cyfrowej. Sprzęt i oprogramowanie były drogie, zdobycie odpowiednich kompetencji również niełatwe. Wymagało to dużej determinacji, a przede wszystkim poświęcenia ogromu czasu.

Lista mailingowa „Polhist“ była prostym, a właściwie genialnie prostym, pomysłem. Było kilka punktów ciężkości w przekazywanych przez nią informacjach: terminy konferencji, recenzje wydawnictw, interesujące artykuły prasowe czy pytania ze strony abonentów. Sam pamiętam, jak wielokrotnie wysyłałem pytania, poszukając  wskazówek bibliograficznych,  czy informując o organizowanych imprezach. Z listą była powiązana strona internetowa, na której zamieszczano przegląd najważniejszych publikacji z ostatnich lat, linki do stron instytucji i osób. Można też było znaleźć małą galerię osób zajmujących się relacjami polsko-niemieckimi.

Ojcem tego pomysłu oraz głównym jego wykonawcą był Markus Krzoska, znany niemiecki historyk i ceniony tłumacz zajmujący się dziejami Europy Środkowo-Wschodniej, a przede wszystkim Polski, współtwórca „Inter Finitimos”. Urodził się w 1967 r. w Darmstadt. W drugiej połowie lat 80. studiował historię i politologię w Mainz. Jako obszar swych głównych zainteresowań wybrał historię Europy Środkowej i Wschodniej. Ukończył  „Mainzer Polonicum“, swego rodzaju kuźnię niemieckich polonistów. W 1992 r. obronił pracę magisterską pt. „Władysław Gomułka i Polska“, którą napisał pod kierunkiem prof. Erwina Oberländera. W następnych latach uczestniczył w realizacji różnych projektów badawczych, był stypendystą różnych fundacji i instytucji. Stale pogłębiał zaintersowania sprawami polskimi i relacjami polsko-niemieckimi. Warto wspomnieć o niektórych projektach z jego udziałem. Pod kierunkiem prof. Wernera Weidenfelda realizował projekt poświęcony Polsce i zjednoczeniu Niemiec 1989/90. Był jednym z redaktorów  „Bibliografii do stosunków-polsko niemieckich“. To czterotomowe opracowanie do dzisiaj nie ma sobie równych, jest pierwszym przewodnikiem po piśmiennictwie z tego zakresu od wieku XIX. W 2001 r. Markus Krzoska obronił rozprawę doktorską pt. „Zygmunt Wojciechowski (1900-1955) jako historyk i pubicysta„, którą napisał pod kierunkiem prof. Klausa Zernacka, wybitnego badacza dziejów Polski i tej części Europy. Była to pierwsza biografia jednego z czołowych polskich badaczy zajmujących się problematyką Ziem Zachodnich, twórcy Instytutu Zachodniego w Poznaniu. Rozprawa doktorska ukazała się w wydawnictwie Fibre Verlag w Osnabrück (dostępna jest w internecie). Do dzisiaj nie straciła na wartości, pożądane byłoby pilne jej przetłumaczenie i wydanie  po polsku.

W następnych latach Markus Krzoska pracował w różnych instytutach badawczych. Zbierał kolejne doświadczenia, także materiały do rozprawy habilitacyjnej. Aktywnie pracował jako menadżer kontaktów polsko-niemieckich. Świetna znajomość języka polskiego powodowała, że stał się bardzo znanym i cenionym tłumaczem literatury polskiej, nie tylko naukowej.  W latach 2008-2012 pracował  w Instytucie Historycznym na Uniwersytecie w Giessen. Tam też odbyło się w grudniu 2012 roku jego kolokwium habilitacyjne. Podstawą było studium pt. „Polska od 1945 r. Historia kultury i społeczeństwa“ (wkrótce rozprawa ta ukaże się drukiem).

Od pewnego czasu można zauważyć w pracach dr hab. Markusa Krzoski zmianę akcentów. Interesuje się coraz bardziej problemami historii krajobrazu i światem przyrody. Nie porzuca jednak zaintersowań polskich czy polsko-niemieckich. Od 2014 r. realizuje projekt badawczy pt: „Park Narodowy w Białowieży“.

Dzisiejsza informacja o zamknięciu listy mailingowej „polhist” jest zakończeniem bardzo ważnego etapu w relacjach naukowych polsko-niemieckich. Po okresie pionierskim, zdominowanym przez prywatne przedsięwzięcia, nastąpił okres instytucjonalny. Można tylko mieć nadzieję, że instytucje – z podobnym zaangażowaniem i pozytywnymi emocjami – będą służyć pogłębianiu relacji polsko-niemieckim. A my, wszyscy dotąd korzystający z „polhista“, zachowajmy jego i jego redaktora we wdzięcznej pamięci. 

 

 

O autorze

Krzysztof Ruchniewicz

Niemcoznawca, historyk, fotograf, bloger, fan nowoczesnych technologii, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego i szef Centrum Willy'ego Brandta U. Wr. we Wrocławiu.

Wstaw komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Krzysztof Ruchniewicz

Niemcoznawca, historyk, fotograf, bloger, fan nowoczesnych technologii, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego i szef Centrum Willy'ego Brandta U. Wr. we Wrocławiu.

Newsletter „blogihistoria”

Zamawiając bezpłatny newsletter, akceptuje Pan/Pani zasady opisane w Polityce prywatności. Wypisanie się z prenumeraty newslettera jest możliwe w każdej chwili.

Najnowsze publikacje

Więcej o mnie

Kontakt