Niemiecka polityka historyczna par excellence

Wczoraj rozpoczęła się piąta edycja szkoły letniej, którą CSNE U. Wr. organizuje wraz z LMU w Monachium i Centrum Studiów Niemieckich (CIERA) w Paryżu. Tegoroczne spotkanie, zorganizowane tym razem w stolicy Bawarii, poświęciliśmy różnym koncepcjom Europy. Przed rokiem, gdy ustalaliśmy temat obrad szkoły, nie wiedzieliśmy, że będzie on tak aktualny. Wczoraj media doniosły o wznowieniu kontroli granicznych na południu Niemiec, w kierunku Dortmundu wyruszył pociąg z kolejnymi uciekinierami, a wewnątrz gremiów europejskich zaostrza się kryzys na tle przyjmowania uchodźców. W szkole uczestniczą młodzi ludzie z wielu krajów europejskich, a także z Azji i Ameryki Północnej. Dziś zwiedzaliśmy miejsce pamięci poświęcone grupie opozycji antyhitlerowskiej, Weisse Rose / Biała Róża. Prezentacja pracy tej placówki przyniosła nam wiele tematów do dyskusji o niemieckiej polityce historycznej.

2015-09-14_weisse_rose (1 von 1)-9

Organizowanie szkół letnich weszło już na stałe do kalendarza pracy trzech instytucji partnerskich, wrocławskiego Centrum im. Brandta U. Wr., LMU w Monachium i Centrum Studiów Niemieckich w Paryżu. Tegoroczna, piąta już edycja naszej szkoły poświęcona jest różnym koncepcjom Europy. Z młodymi ludźmi z różnych krajów chcemy dyskutować nad historią, teraźniejszością, ale także – czy też przede wszystkim – nad przyszłością projektu Europa. Przewidzieliśmy różne wystąpienia i panele dyskusyjne. Ich tematykę można streścić za pomocą kluczowych zagadnień: tożsamość – pamięć – granice – solidarność. Studenci z różnych krajów będą także pracować w grupach. Dzisiaj odbyło się uroczyste otwarcie naszej szkoły w obecności przedstawicieli dyplomatycznych Polski i Francji, konsulów generalnych i konsulów, rezydujących w Monachium. A za rok spotkamy się po raz kolejny nad Sekwaną.

2015-09-14_weisse_rose (1 von 1)-6

Organizatorzy przewidzieli dla uczestników także różne atrakcje turystyczne (w końcu jeszcze mamy wakacje). W planie jest zwiedzanie pomników historii (zamek i park Nympfenburg) i kultury masowej (park olimpijski). Monachium pod tym względem proponuje sporo. W programie znalazła się też wizyta w placówce o nazwie Miejsce Refleksji Biała Róża / DenkStätte Weisse Rose, które znajduje się w gmachu głównym uniwersytetu. Historię grupy przeciwników Hitlera przybliżyła nam jedna z pracownic ośrodka. O tym ugrupowaniu w Polsce pisano już nie raz, często jest też wymieniane w podręcznikach do historii. We Wrocławiu udostępniono wystawę poświęcona tej grupie.

2015-09-14_weisse_rose (1 von 1)-5

Podczas tej wizyty otrzymaliśmy sporą dawkę niemieckiej polityki historycznej. Nasza przewodniczka obficie inkrustowała swój wykład takimi słowami jak „Widerstand“ (ruch oporu), czy „Helden“ (bohaterowie). Biała Róża to zaledwie 6-7 członków, którzy latem 1942 i na wiosnę 1943 r. dali wyraz swemu sprzeciwowi wobec hitleryzmu, przygotowując antyreżimowe ulotki. 18 lutego 1943 r. Sophie Scholl i jej brat, Hans postanowili zostawić ulotki w gmachu uniwersytetu. Zostali zatrzymani i przekazani gestapo. Po krótkim procesie przed Trybunałem Ludowym (Volksgerichtshof) rodzeństwo Scholl oraz inni autorzy ulotek zostali skazani na karę śmierci, którą niezwłocznie wykonano.

2015-09-14_weisse_rose (1 von 1)-3

Po drugiej wojnie światowej w gmachu głównym uniwersytetu w Monachium umieszczono tablice pamiątkowe ku ich czci (pierwszą odsłonięto w 1948 r.). W 1988 r. przed wejściem do tego gmachu pojawiła się instalacja artystyczna niemieckiego rzeźbiarza, Roberta Schmidt’a-Matt’a. Nawiązuje ona do ulotek, które rodzeństwo Scholl rozrzucało na dziedzińcu uniwersytetu 19 lutego 1942 r.

2015-09-14_weisse_rose (1 von 1)-2

Pod koniec lat 90. XX wieku odsłonięto wreszcie wystawę poświęconą dziejom grupy. Ważnym eksponatem jest maszyna do pisania, na której powstały teksty ulotek.

2015-09-14_weisse_rose (1 von 1)-10

Niestety, zwiedzający nie dowie się nic o losach uniwersytetu po 1945 r., stosunku środowiska akademickiego do nazizmu i powolnym „odkrywaniu“ dziejów Białej Róży po wojnie. Luki te ma zapełnić przygotowywana właśnie nowa wersja wystawy.

2015-09-14_weisse_rose (1 von 1)-8

 

Autor: Krzysztof Ruchniewicz

Historia najnowsza, badania i nauczanie, historia w przestrzeni publicznej, blog i ... / Zeithistoriker, Lehre und Forschung, PH, Blog und ...

  1. „Nacht und Nebel”– to była akcja pod tym kryptonimem-niszczenia kartotek więżniów obozów koncentracyjnych. Międzynarodowe Biuro Poszukiwań w Arolsen pisze w odpowiedzi – „dokumenty zaginęły w czasie wojny” – to nie jest pełna prawda – dokumenty zostały zniszczone (celowo). Po więżniach miał pozostać ślad „Noc i mgła” – czyli bez pamięci o nich. Niszczono inteligencję w pierwszej kolejności. Mój ojciec, inżynier rolnik nie powrócił z KL Mauthausen i nie ma tam jego kartoteki.

Skomentuj