Biogram Siegfrieda Emmo Eulena. Uzupełnienie

B

Jednym z głównych członków założycieli Niemieckiego Ludowego Związku Opieki nad Grobami (dalej NLZOG) był germanista, etnograf, dr Siegfried Emmo Eulen. W czasie pracy na historią Związku nie znalazłem na jego temat prawie żadnych informacji. Nie było ich w internecie, nawet na stronach Związku. Również niemiecka Wikipedia milczała na ten temat, podobnie jak ostatnie wydanie leksykonu Brockhausa, oraz specjalistyczne leksykony biograficzne. Wobec tego skontaktowałem się z archiwum NLSOG. Otrzymałem nieco materiałów. Na ich podstawie napisałem pierwszy wpis. Znaki zapytania jednak pozostały. Archiwum dokładniej przejrzało swoje zasoby i dosłało mi nowe materiały, które dają częściową odpowiedź na pytania związane z okresem po 1933 r. Po raz pierwszy zamieszczam też niektóre zdjęcia ze zbiorów archiwum NLSOG.

Rok 1933 stanowił przełom w dziejach Związku i dalszych losach S. M. Eulena. W pierwszych miesiącach po przejęciu władzy nazistom udało się przeprowadzić zmianę statutu organizacji, w grudniu 1933 r. na walnym zgromadzeniu jej nowym przewodniczącym wybrano Eulena (z tytułem Bundesführer’a). A w statucie wprowadzono zgodną z „duchem czasu” zasadę wodzowską. Sam Eulen w czerwcu 1933 r. został członkiem NSDAP z – co mogło zaskakiwać – niski numerem w legitymacji partyjnej.

Organizację zglajszaltowano bez problemów, co pośrednio może świadczyć o tym, że już wcześniej była nastrojami i poglądami swych członków bliska nazistom. W listopadzie 1934 r. Eulen nakazał przedstawicielom organizacji w terenie złożenie wieńców na grobach i miejscach pamięci zwolenników Hitlera, którzy zginęli 9 listopada w czasie puczu monachijskiego. W maju 1938 r. zarząd organizacji postanowił przyjmować w swoje szeregi jedynie niemieckich obywateli Rzeszy i volksdeutschów. W ten sposób zrealizowano zasady ustaw norymberskich z 1935 r. W czerwcu 1939 r. Eulen należał do co najmniej ośmiu organizacji nazistowskich.

W 1939 r. zmobilizowano go do wojska. Został szefem kompanii (Chef der 1. Kopanie im I. Bataillon des I. R. 16). Uczestniczył w agresji na Polskę i walczył pod Kutnem. Po przejęciu przez Wehrmacht opieki nad Niemieckim Ludowym Związkiem Opieki nad Grobami, Eulena wezwano do Berlina. W 1940 r. uczestniczył w napaści na Holandię, potem Belgię. W 1942 r. wziął udział w wojnie przeciwko ZSRR. W 1944 r. wrócił do Oldenburga i został mianowany dowódcą batalionu uzupełnień (Ersatzbataillons I. R. 16). Do jego zadań należało m. in. patrolowanie wybrzeża. W Sylwestra 1944 r. w czasie podróży służbowej między granicą niemiecką a Mozą (po stronie holenderskiej) został przypadkowo postrzelony w czasie ćwiczeń niemieckiej dywizji spadochronowej. Z powodu odniesionych ran zmarł 20 stycznia 1945 r. Pochowano go początkowo na cmentarzu w Kevelaer, a później przeniesiono go na cmentarz wojenny k. Weeze.

W 1950 r. w otwarciu tego cmentarza uczestniczył prezydent RFN, Theodor Heuss. Podobno miał się dłużej zatrzymać przy grobie Eulena. O jego zasługach przypomina tablica pamiątkowa, którą umieszczono na głównym placu obok krzyży. „Ten, który w pamięci narodu stworzył grób żołnierza, znalazł tutaj jako żołnierz swój grób. Narodzie, pamiętaj o swych zmarłych. Siegfried Emmo Eulen”.

W RFN w 1952 r. ufundowano odznaczenie za szeczególne zasługi, które nazwano imieniem i nazwiskiem Eulena (Siegfried-Eulen-Plakette). Nie wszyscy zgadzali się z takim rozwiązaniem. Świężo w pamięci były związki z nazistami. Z powodu tej krytyki w 1963 r. zrezygnowano z dalszego wręczania tego odznaczenia.

Wskazówki bibliograficzne:

Sabine Stamer, Helden von gestern. Vergessen über den Gräbern: An der deutschen Kriegsgräberfürsorge sind nach wie vor ehemalige Waffen-SS-Männer beteiligt, „Die Zeit”, 1987, 47.

 

 

O autorze

Krzysztof Ruchniewicz

Niemcoznawca, historyk, fotograf, bloger, fan nowoczesnych technologii, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego i szef Centrum Willy'ego Brandta U. Wr. we Wrocławiu.

Wstaw komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Krzysztof Ruchniewicz

Niemcoznawca, historyk, fotograf, bloger, fan nowoczesnych technologii, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego i szef Centrum Willy'ego Brandta U. Wr. we Wrocławiu.

Newsletter „blogihistoria”

Zamawiając bezpłatny newsletter, akceptuje Pan/Pani zasady opisane w Polityce prywatności. Wypisanie się z prenumeraty newslettera jest możliwe w każdej chwili.

Najnowsze publikacje

Więcej o mnie

Kontakt