L’ltalia ai suoi figli

Niedaleko Pomnika Wspólnej Pamięci przy ulicy Grabiszyńskiej we Wrocławiu znajduje się cmentarz żołnierzy włoskich. Jego uroczystego otwarcia dokonano 2 listopada 1928 r. Spoczywają na nim żołnierze włoscy, zmarli w obozach jenieckich w obu wojnach światowych. Cmentarz jest zadbany. W te dni zaduszne odwiedza go sporo mieszkańców Wrocławia. Czynią to być może z sympatii do Włochów, a może z poczucia obowiązku (w podzięce za opiekę nad polskimi nekropoliami we Włoszech). Cmentarz żołnierzy włoskich –bitwie pod Caporetto (24.10.1917)– ma ciekawą historię.

\"2013-11-02

Cmentarz, otwarty dokładnie przed  85 laty, zajmuje ok. 0,5 ha powierzchni. Przecinają go pod kątem prostym dwie aleje, wyznaczając  cztery pola. W centrum nekropolii postawiono wykonany w Monachium pięciometrowy obelisk. Ozdobiono go krzyżami łacińskimi. W części frontowej obelisku pod krzyżem umieszczono słowo PAX. Można je też napotkać na frontonie mauzoleum w Verdun, gdzie umieszczono szczątki żołnierzy francuskich poległych tam w czasie I wojny światowej. Wezwanie do pokoju pośród masowych mogił poległych, zmarłych w niewoli… Poniżej  na wrocławskim obelisku umieszczomno inskrypcję po włosku: L\’ltalia ai suoi figli / caduti nella / guerra mondiale / MCMXV – MCMXCVIII (Włochy swoim synom poległym w Wojnie Światowej 1915-1918). Autorem obelisku, był Antonio Negretti, włoski rzeźbiarz (jego nazwisko widnieje do dziś na stopniach pomnika).

\"2013-11-02

W 1927 r. rozpoczęto ekshumacje i przenoszenie zwłok na nowy cmentarz. Prace finansował rząd włoski. We Wrocławiu spoczęło ponad 1000 żołnierzy, jeńców, którzy zmarli w obozach na terenie Śląska i wschodnich obszarów Niemiec. Prosty niewielki kamień z imieniem, nazwiskiem, stopniem wojskowym i datami (zwykle bardzo krótkiego) życia znaczy każdą żołnierską mogiłę.

\"2013-11-02

Kolejne pochówki na wrocławskim cmentarzu odbyły się po 1943 r., gdy po kapitulacji Włoch na Śląsk trafili  internowani włoscy żołnierze. Ostatnie miejsce spoczynku znaleźli tu także Włosi, których ekshumowano z innych miejsc pochówku we Wrocławiu w latach 1947-50. Zginęli w czasie oblężenia Wrocławia w ostatnich miesiącach wojny. Z inicjatywy władz włoskich w drugiej połowie lat 50. te najnowsze pochówki zostały ekshumowane. Część przewieziono do Warszawy i pochowano na włoskim cmentarzu wojskowym na Bielanach, pozostałych przetransportowano do ojczyzny, zapewne na życzenie rodzin.

\"2013-11-02

Wskazówki bibliograficzne:

Grażyna Trzaskowska, Z ziemi włoskiej do Polski. Cmentarz żołnierzy włoskich we Wrocławiu z okresu I wojny światowej i jego dalsze losy.

Autor: Krzysztof Ruchniewicz

Historia najnowsza, badania i nauczanie, historia w przestrzeni publicznej, blog i … / Zeithistoriker, Lehre und Forschung, PH, Blog und …

Skomentuj