Lipski pomnik

L

Wczoraj w lipskiej filii Instytutu Kultury Polskiej w Berlinie wygłosiłem referat w ramach serii odczytów „Poniatowski-Vorlesung“: „1945 – der „bittere Sieg“, Polen und die Befreiung”. Moje wystąpienie poprzedził krótki recital fortepianowy studenta lipskiego konserwatorium, Maximiliana Szadziuła. W repertuarze były utwory F. Chopina. Przygotowując się do wystąpienia, myślałem o wpleceniu w nie wątków lipskich. Odwiedziłem jedną z tamtejszych nekropolii, Ostfriedhof i odszukałem pomnik poświęcony Polakom pomordowanym podczas wojny. Ostatecznie wykład rozwinął się w innym kierunku, ale pozostał materiał o pomniku, obiekcie chyba u nas w ogóle nieznanym. Warto poświęcić mu – w tych rocznicowych dniach – nieco uwagi.

Na cmentarzu w Lipsku (Ostfriedhof) znajduje się monumentalny pomnik z granitu poświęcony Polakom, którzy zginęli lub zmarli w Lipsku i okolicach w czasie II wojny światowej. Zlokalizowano go w pobliżu miejsc pamięci innych narodów: żołnierzy Armii Czerwonej, włoskich jeńców i innych. W centrum polskiego pomnika umieszczono krzyż, który otoczono szeregiem kolumn z granitu na planie półkola. Na nich umieszczono 14 tablic z nazwiskami prawie pół tysiąca osób. Inicjatorem budowy pomnika był konsulat generalny RP w Lipsku (działający w tym mieście do 2008 r.) i władze miasta. Wśród zmarłych, których pamięć uczczono, byli robotnicy przymusowi, więźniowie gestapo i policji, więźniowie obozów koncetracyjnych oraz jeńcy wojenni. Niestety, nie udało mi się znaleźć bardziej szczegółowych informacji biograficznych. Być może są one gdzieś dostępne.

To drugi już pomnik w tym samym miejscu. Pierwszy, wykonany przez BUDIMEX i KRAKBUND stanął w latach 70. Umieszczono na nim napis po polsku i niemiecku „Polakom, którzy zginęli w latach 1939-1945“. Autorem projektu był artysta rzeźbiarz Stefan Wierzbicki. Na monumencie nie było żadnych nazwisk. Dwadzieścia lat później uznano, że stan techniczny pomnika jest bardzo zły. Podjęto decyzję o natychmiastowym demontażu. Nowy pomnik odsłonięto uroczyście w 70. rocznicę wybuchu II wojny światowej 1 września 2009 r. Na uroczystości obecny był ambasador RP w Niemczech, Marek Prawda oraz burmistrz miasta Lipska, Michael Faber.

Ten pomnik – mówił w czasie uroczystości odsłonięcia ambasador Prawda – jest uczczeniem typowych losów wojennych narodu, który stał się obiektem wojny na wyniszczenie.

Szerzej zob.
Günter Schmidt, Leipziger Gedenkstätten für die polnischen Opfer des 2. Weltkrieges, w: Polen in Leipzig. Damals und heute, Leipzig 2006, s. 49-55.

O autorze

Krzysztof Ruchniewicz

Niemcoznawca, historyk, fotografik, bloger, fan nowoczesnych technologii, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego i szef Centrum Willy'ego Brandta U. Wr. we Wrocławiu.

Wstaw komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Krzysztof Ruchniewicz

Niemcoznawca, historyk, fotografik, bloger, fan nowoczesnych technologii, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego i szef Centrum Willy'ego Brandta U. Wr. we Wrocławiu.

Najnowsze publikacje

Więcej o mnie

Kontakt