Informacja dotarła do mnie dopiero teraz. Przeglądając zgromadzone materiały do pracy nad historią gminy Jelcz-Laskowice w XX wieku, natrafiłem ponownie na nazwisko Shlomo Graber. Był on autorem wojennych wspomnień, które kilka lat temu publikowałem we fragmentach. Shlomo Graber zmarł w Bazylei pod koniec sierpnia 2025 roku w wieku 99 lat. Był jednym z ostatnich – a być może już ostatnim – więźniem byłego niemieckiego obozu pracy AL Fünfteichen. Warto przypomnieć jego losy.
(więcej…)
Za kilka dni będziemy obchodzić 81. rocznicę ewakuacji i wyzwolenia AL Fünfteichen (obecnie Miłoszyce na Dolnym Śląsku), największej filii KZ Gross-Rosen. Dzisiaj Stowarzyszenie Lokalna Grupa Zwiadowców Historii, które od lat zajmuje się dziejami obozu, zaprosiło na pierwszy “spacer pamięci”. Przyszło sporo osób. Złożyliśmy wiązankę kwiatów, zapaliliśmy znicze pod instalacją upamiętniającą teren byłego obozu. Spacer był okazją do poznania dziejów tego miejsca, jego powojennych losów oraz współczesnych form podtrzymywania pamięci. Bez wątpienia była to ważna lekcja lokalnej historii.
Dzisiaj skończyłem robić ostatnie zdjęcia do projektu „Małe Essen”. Zakłady Bertha Werke w Jeltsch (obecnie Jelczu-Laskowicach) i jego obozy pracy w czasie II wojny światowej. Przez prawie rok odwiedzałem miejsca, które były związane z tym zakładem, jak hale fabryczne, poligon, baraki poobozowe w Fünfteichen (obecnie Miłoszyce). Interesował mnie stan zachowania oraz sposoby upamiętnienia (jako miejsca pamięci i niepamięci). Zdjęcia robiłem cyfrowo i analogowo (mały i średni format). Ze zdjęć analogowych będę chciał zrobić wystawę. (więcej…)
W ostatnim wydaniu „Gazety Powiatowej – Wiadomości Oławskich” red. Jerzy Kamiński opublikował bardzo ciekawy artykuł pt. „Mury Ośrodka Pracy Więźniów, czyli kryptonim „Obiekt 315””. Dotyczy on zapomnianego dzisiaj rozdziału historii powojennej, jakim było funkcjonowanie w Jelczu-Laskowicach w lat 50. XX wieku miejsca odosobnienia i pracy przymusowej. Poruszył przy tej okazji temat, którym interesuje się od wielu lat: obecności historii w przestrzeni miejskiej i obchodzenia się z nią. O istnieniu OPW nie informuje żadna tablica, mimo iż infrastruktura obozowa zachowała się bardzo dobrze, włącznie z różnymi zabudowaniami i murem, i wieżyczkami strażniczymi. Wprawdzie w bliskim sąsiedztwie kompleksu poobozowego znajduje się zespół szkół, jednak nic mi nie wiadomo o próbach upamiętnienia tego miejsca na cele edukacji historycznej. Powstaje więc pytanie, czy nie mógłby być to impuls, by opracować strategię polityki wobec historii Jelcza-Laskowic?
(więcej…)
Moja recenzja spotkała się z żywym przyjęciem. Redaktor „Gazety Powiatowej-Wiadomości Oławskie”, Jerzy Kamiński przedrukował ją i opatrzył komentarzem. Za jego zgodą wklejam ten materiał (poniżej). Proszę szczególnie zwrócić uwagę na komentarz w ramce. Ponadto red. Karolina Kozakiewicz z „Gazety Wyborczej” opublikowała artykuł pt. „Wszechpolak za rządowe pieniądze wydał książkę o nazistowskim obozie. Pominął żydowskich więźniów”. Od siebie w komentarzu dodam, że publikacja nie jest podręcznikiem ani materiałem uzupełniającym opracowanym dla uczniów i za takie nie może być w żadnym wypadku uważana. Można sobie jednak wyobrazić, że podczas spotkań autora w szkołach będzie ją rozdawać nauczycielom czy uczniom. Jestem ciekaw ich zdania, jak na razie nie spotkałem się z żadną wypowiedzią z ich strony w tej sprawie. (więcej…)
professor of modern history, photographer - @blogifotografia, blogger - @blogihistoria and podcaster - @2hist1mikr. Personal opinion
