Polsko-niemiecka wymiana naukowa wkracza w nowy etap

P

Do ciekawszych naukowych projektów polsko-niemieckich ostatnich lat należy inicjatywa Centrum Studiów Wschodnich Uniwersytetu im. Ludwika Maksymiliana w Monachium oraz Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. W. Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego (CSNE). Placówki te od 2011 r. wspólnie prowadzą seminarium doktorskie, które poświęcone jest relacjom polsko-niemieckim. Jego pomysłodawcami byli prof. Martin Schulze-Wessel oraz piszący te słowa. Projekt wrocławsko-monachijski wsparł Niemiecki Instytut Polski w Darmstadt, Niemiecka Centrala Wymiany Akademickiej (DAAD) oraz Polsko-Niemiecka Fundacja na Rzecz Nauki. Wczoraj odbyła się pierwsza obrona doktoratu uczestnika seminarium, w której miałem zaszczyt być recenzentem (Zweitgutachter). Mgr Katharina Aubele przedłożyła bardzo ciekawą rozprawę pt. Zaangażowanie wypędzonych kobiet w pierwszych dziesięcioleciach Republiki Federalnej Niemiec w instytucjach kościelnych, ziomkostwach i polityce. Kolejne obrony przewidziane są w następnych miesiącach. Myślę, że warto przybliżyć ten unikatowy projekt.

Projekt wrocławsko-monachijski powstał przez czterema laty. Impulsem była 20. rocznica podpisania układów polsko-niemieckich. Pomysłodawcy postawili sobie ambitne cele. Chcieli utworzyć wspólne polsko-niemieckie seminarium doktorskie, które umożliwiłoby młodym badaczom z Polski i Niemiec realizację różnych tematów z zakresu stosunków polsko-niemieckich i historii obu krajów w XX w. Miał to być kolejny krok w pogłębianiu intensywnej współpracy akademickiej między Polską a Niemcami, jak i wzmocnieniu międzynarodowego naukowego usieciowienia (Vernetzung). Dużą uwagę zwrócono na polsko-niemiecką opiekę nad doktorantami, by uwrażliwić przyszłych absolwentów na istnienie różnych tradycji naukowych, pokazać specyficzne sposoby podejścia w Polsce i Niemczech do badań i ich prezentacji. Utworzenie seminarium postrzegano też w kategoriach europeizacji nauki.

Seminarium doktorskie „Polska i Niemcy w nowoczesnej Europie“ udało się stosunkowo szybko uruchomić, mimo pewnych trudności z pozyskaniem potencjalnych strategicznych partnerów, którzy mogliby ufundować stypendia dla młodych badaczy. Seminarium skoncentrowało się na czterech zakresach tematycznych. Są to:

  • Europa jako warunek i wizja w stosunkach polsko-niemieckich,

  • Polityczne i kulturalne lojalności w Polsce i w Niemczech,

  • Migracje i transfer wiedzy,

  • Zmiana asymetrii społeczno-ekonomicznej i kulturowych wzorców recepcji – Polska i Niemcy w europejskiej perspektywie porównawczej.

Szybko wyłoniono pierwszych seminarzystów, których wybierano wspólnie w Polsce i Niemczech. Odbyły się workshopy poświęcone różnym zagadnieniom metodologicznym. Uczestnicy seminarium wzięli też udział w czterech szkołach letnich, przygotowanych we współpracy z Centrum Studiów Niemieckich z Paryża (CIERA).

Duże wsparcie w realizacji projektu okazał Niemiecki Instytut Polski z Darmstadt oraz Niemiecka Centrala Wymiany Akademickiej (DAAD) i Polsko-Niemiecka Fundacja na Rzecz Nauki. Obecnie seminarium po stronie niemieckiej kieruje prof. Guido Hausmann.

Wczoraj w Monachium odbyła się pierwsza polsko-niemiecka obrona. Mgr Katharina Anna Aubele przedłożyła rozprawę doktorską pt. Zaangażowanie wypędzonych kobiet w pierwszych dziesięcioleciach Republiki Federalnej Niemiec w instytucjach kościelnych, ziomkostwach i polityce, której promotorem był prof. Martin Schulze-Wessel (mnie przypadła rola drugiego recenzenta / Zweitguachter).

Kilka zdań o rozprawie. Stanowi ona – co zgodnie potwierdzono wczoraj w czasie obrony – ważny krok do zrozumienia roli i znaczenia wysiedlonych kobiet w życiu społecznym i politycznym w pierwszych dziesięcioleciach RFN. Doktorantka z powodzeniem podważyła często spotykane obiegowe opinie, że była to grupa pasywna, a w swej aktywności ograniczyła się jedynie do sfery prywatnej. Kobiety te były od samego początku aktywne, wyłamując się z ról narzucanych im przez tradycję. Pokazała to na trzech polach ich aktywności: w kościołach i ich organizacjach, organizacjach ziomkowskich oraz w polityce. Często kobiety te – zmuszone przez los do zewnętrznej aktywności – odkrywały w sobie wielkie zdolności. Inicjowały tworzenie organizacji, które miały pomóc w pokonaniu trudności doświadczanych przez tą grupę niemieckiego społeczeństwa. Nie godziły się też na dalsze przypisywanie im stereotypowych ról kobiecych. Proces powojennej emancypacji był więc widoczny także w tym środowisku kobiecym. Szczególnie interesujące dla polskiego czytelnika były rozdziały poświęcone karierom politycznym oraz przedstawienie stosunku do Polski czy tzw. Nowej Polityki Wschodniej. Wkrótce rozprawa dr Aubele ukaże się drukiem.

W następnych miesiącach przewidziane są kolejne obrony doktoratów uczestników tego seminarium. Ponadto w przyszłym roku akademickim chcemy zorganizować we Wrocławiu i Monachium cykl wykładów, w których będą brać udział opiekunowie prac doktorskich. Zaplanowaliśmy przy tej okazji dodatkowe spotkania z doktorantami. Pod koniec września w Darmstadt odbędzie się kolejny workshop poświęcony różnym aspektom metodologicznym. Jego organizatorem jest nasz partner Niemiecki Instytut Polski. W następnych miesiącach ponowimy starania o pozyskanie partnera strategicznego dla tego projektu, dzięki czemu będziemy mogli sfinansować stypendia dla młodych badaczy.

O autorze

Krzysztof Ruchniewicz

Niemcoznawca, historyk, fotograf, bloger, fan nowoczesnych technologii, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego i szef Centrum Willy'ego Brandta U. Wr. we Wrocławiu.

Wstaw komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Krzysztof Ruchniewicz

Niemcoznawca, historyk, fotograf, bloger, fan nowoczesnych technologii, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego i szef Centrum Willy'ego Brandta U. Wr. we Wrocławiu.

Newsletter „blogihistoria”

Zamawiając bezpłatny newsletter, akceptuje Pan/Pani zasady opisane w Polityce prywatności. Wypisanie się z prenumeraty newslettera jest możliwe w każdej chwili.

Najnowsze publikacje

Więcej o mnie

Kontakt