Historyczna przestrzeń

H

Miasta z ich historią są ciekawym przedmiotem do obserwacji. Przez stulecia gromadzą się w ich przestrzeni różne znaki kulturowe, które trzeba często na nowo odczytać i zinterpretować. Odczytanie miasta nie jest łatwym zadaniem. Czasami znaki te są zatarte, nieczytelne lub straciły na swej ostrości / znaczeniu. Ciekawym przypadkiem jest pomnik Józefa Piłsudskiego w Rzymie. Mało kto dzisiaj wie, że ulokowano go w miejscu realizacji planów faszystowskiego Rzymu.

W przestrzeni czytamy czas

Zaproponowana przed laty przez niemieckiego historyka, Karla Schlögela, formuła „czytania czasu w przestrzeni” nie straciła nic na aktualności. Pozwala na inne odczytanie dziejów miasta, jego przestrzeni i ludzi. By móc to w pełni uczynić, musimy niemalże jak archeolog warstwa po warstwie rozpoznać historyczne odniesienia, dawne konteksty. Przez stulecia wiele znaków kulturowych zatarło się, inne popadły w zapomnienie. Wymagają ponownego odczytania, znalezienia klucza do ich zrozumienia.

Pomnik J. Piłsudskiego

Od wielu lat pomnik J. Piłudskiego jest miejscem spotkań Polaków mieszkających w Rzymie, a także turystów, odwiedzających Wieczne Miasto. Kilka lat temu dzięki staraniom polskiej ambasady pomnik odnowiono. W 2015 roku wieniec pod nim złożył prezydent A. Duda. Pomnik ma bardzo ciekawą historię. Odsłonięto go 19 grudnia 1937 roku. Twórcą podobizny marszałka był Henryk Kuna, polski rzeźbiarz, malarz i profesor Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Pomnik odsłonięto, jak można się przekonać z udostępnionego w internecie krótkiego filmu, z wielką pompą. Zlokalizowano go na skwerze przy ulicy Marszałka Piłsudskiego (Viale Maresciallo Pilsudski). Zmarły polski przywódca został więc uhonorowany w Rzymie na dwa sposoby.

Rzym Mussoliniego

Odsłonięcie pomnika odbyło się w szczególnym okresie dziejów tego miasta. Od wielu lat realizowano szeroko zakrojone modernizacyjne przebudowy Rzymu, w które zaangażowany był włoski dyktator Benito Mussolini. Pomnik ulokowano w nowej dzielnicy Rzymu Parioli. Zajmuje ona obszar na północ od Piazza del Popolo i Porta Flaminia. Tybr określał granice dzielnicy na zachodzie i północy, kompleks Villa Glori na północnym wschodzie, a duży park Villa Adda na wschodzie.

Obszar ten wykorzystano do budowy wielu obiektów sportowych, m.in. Campo Dux, miejsca masowych zgromadzeń młodzieży faszystowskiej z całych Włoch.

Ulica Piłsudskiego biegła od Via Flaminia, obok Stadionu Narodowej Partii Faszystowskiej (Stadio del PNF) aż do Villi Gloria. Stadion, obecnie funkcjonujący pod mianem Stadio Flaminio, został otwarty w 1911 roku dla upamiętnienia 50-rocznicy włoskiej jedności, a następnie został rozbudowany przez Marcello Piacentiniego. Dzięki temu mógł pomieścić ok. 30.000 widzów. Niedaleko po drugiej stronie Tybru w latach 1928-1938 wzniesiono słynne Foro Mussolini (dziś Foro Italico). Villa Glori wraz z otaczającym ją parkiem także była miejscem upamiętnień (Parco della Rimembranza), zgodnie z założeniami projektu z pierwszej połowy lat 20. XX w. Raffaele de Vico. Do istniejących tam obiektów związanych z poległymi w okresie jednoczenia Włoch dojść miał monument poświęcony poległym w Wielkiej Wojnie.

Tuż za pomnikiem Piłsudskiego, naprzeciw wejścia do Villi Gloria zbudowano ogromny kościół Cuore Immacolato di Maria, zaprojektowany przez Armando Brasiniego i ukończony w 1936 roku. Ulica biegnąca od Piazza Ungheria z powrotem do Via Flaminia była poświęcona męczennikom faszyzmu, nadano jej nazwę Viale dei Martiri Fascisti.

Dziś, po zmianie nazw, upamiętnienie Piłsudskiego funkcjonuje już w całkiem innym kontekście. Warto jednak pamiętać, że w drugiej połowie lat 30. wpisano je w konkretny scenariusz symbolicznych odniesień nowej dzielnicy włoskiej stolicy.

 

O autorze

Krzysztof Ruchniewicz

Niemcoznawca, historyk, fotografik, bloger, fan nowoczesnych technologii, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego i szef Centrum Willy'ego Brandta U. Wr. we Wrocławiu.

Wstaw komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Krzysztof Ruchniewicz

Niemcoznawca, historyk, fotografik, bloger, fan nowoczesnych technologii, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego i szef Centrum Willy'ego Brandta U. Wr. we Wrocławiu.

Newsletter „blogihistoria”

Zamawiając bezpłatny newsletter, akceptuje Pan/Pani zasady opisane w Polityce prywatności. Wypisanie się z prenumeraty newslettera jest możliwe w każdej chwili.

Najnowsze publikacje

Więcej o mnie

Kontakt